Bron: Aida Nederland

Tentoonstelling "Vingers van Kawoosh"
vanaf 30 april 2006 in Galerie Die Rooiperd Enkhuizen

Mini-gallery Sattar Kawoosh

Ik neem aan dat iedereen bij het lezen van de naam Sattar Kawoosh al vermoedt dat deze man niet in Nederland is geboren. En misschien zelfs al weet, dat hij geboren is in Irak. Het ligt wel erg voor de hand, wanneer ik als directeur van AIDA, een organisatie die opkomt voor vervolgde kunstenaars, het een en ander ga schrijven over kunst en vervolging, over de uiterst moeilijke situatie voor kunstenaars en intellectuelen in Irak, over het scheppingsproces van kunst onder druk. Dat ga ik niet doen.
Laten een kijkje nemen naar de schilderijen zelf, en proberen te achterhalen wat deze schilderijen ons doen. Wat wij voelen bij deze schilderijen. Aan mij de eer om u een eindje op weg te helpen in dat kijken.
Ik zal u vertellen, wat er in mij opkwam bij het zien van de schilderijen. Wij hebben hier te maken met een buitengewoon professioneel kunstenaar. De kwaliteit van kleur- en materiaalbeheersing spatten af van elk doek. Met een zeer precieze penseelvoering zijn de vormen en kleuren in alle sterkte op het doek aangebracht. Over de stilering, de herhaling van die stilering, het gebruik van de kleuren, het licht en het donker is zorgvuldig nagedacht. De kunstenaar lijkt te willen vermijden, dat wij ons zouden kunnen storen aan slordigheden, aan rafelrandjes die ons afleiden van de hoofdzaak. De kunstenaar lijkt te willen dat er niets in de weg ligt om contact te krijgen met wat hij ons wil laten zien.

De uitnodigingskaart van de tentoonstelling helpt mij een handje op weg. Daarop staat: "Het gaat bij Sattar Kawoosh altijd over mensen. Vooral relaties tussen mensen. Hij drukt met de schilderijen zijn gevoelens uit over verbondenheid en intimiteit van mensen." Ik wil dit graag beamen. Zelfs het beestje bij de naam noemen: deze schilderijen gaan over de liefde. Elk schilderij schreeuwt om onze aandacht voor de liefde.
Bij het kijken naar zijn schilderijen moest ik denken aan het mooiste gedicht dat ooit over deze hunkering naar liefde door een kunstenaar is geschreven.

Het is het gedicht "Voor wie dit leest" van Leo Vroman.
Het gedicht begint als volgt:

Gedrukte letters laat ik U hier kijken,
maar met mijn warme mond kan ik niet spreken,
mijn hete hand uit dit papier niet steken;
wat kan ik doen ? Ik kan U niet bereiken.

O, als ik troosten kon, dan kon ik wenen.
Kom, leg Uw hand op dit papier; mijn huid;
verzacht het vreemde door de druk verstenen
van het geschreven woord, of spreek het uit.

Aan het eind van het gedicht spreekt de dichter zijn grote verlangen uit naar het contact met zijn lezers:

Lees dit dan als een langverwachte brief,
En wees gerust, en vrees niet de gedachte
Dat U door deze woorden werd gekust:
Ik heb je zo lief.

Met Sattar Kawoosh is het niet anders. Zoals Leo Vroman het contact zoekt met zijn lezer, zo schreeuwt elk schilderij van Kawoosh het uit:
Ik wil contact met jou.
Over de liefde.
Kijk maar.
Alle mensen op mijn schilderijen smelten van liefde.
Zij smachten naar elkaar.
Zij kijken elkaar niet aan. Zij hebben elkaar niet lief. Zij zijn liefde.

Dat brengt mij op het laatste, dat ik over de schilderijen wil vertellen: over welke liefde hebben wij het? Welke liefde kunnen wij verwachten?

Hierover toont de schilder een grote bescheidenheid.
De geschilderde gezichten van zijn personages hebben geen bepaalde gelaatsuitdrukkingen, zij vertoeven min of meer in een tijdloze en ondefinieerbare ruimte. De kunstenaar lijkt vooral te willen vermijden om ons met zijn persoonlijke diepere gevoelens lastig te vallen. Een enkele keer geeft de schilder zijn geheim prijs, al is deze nog verborgen in verleidelijke netkousen: Ook hij heeft zich laten verleiden door de schoonheid van het leven, het lichaam zelf. Een schoonheid die in oneindige varianten aan ieders oog voorbijtrekt.
En hoe brengen wij onder woorden wat wij zien? De Iraakse dichter Abd al-Wahab al-Bayati helpt ons een eindje op weg. Deze in 1926 geboren dichter is een van de grondleggers van de Arabische poëzie.
Een fragment uit zijn gedicht "De Griekse Qasîda" in het Nederlands:

Met haar gouden vlechten ging zij naakt liggen
op het zand van de kust,
wenend bij de ondergang van de ster
- met mythisch zeepaard -
en tekende aan de horizon rode cirkels,
en fluisterde tot de wind:
ontbrand, o vuur van liefde,
en wees een teken in de eeuwige nacht,
die komt uit de ruïnes van Griekse steden,
wees het vurig spinnewiel,
vuur van het hemd van de bleke morgen,
wees de sleutel van de dichte deur,
en ontbrand in liefde,
o druppels van de vallende regen in alle bossen.
Zij tekende op het zand ogen en lippen,
en een hand die vroeg om druppels van de groene regen.
Zij zei: laten wij weggaan.
De Gek zei: wacht, blijf,
een dode tussen de doden,
kom tot het licht van de kaars want God ziet ons,
en ziet mijn gezicht bang en dicht bij het jouwe,
koortsig onder een sluier van tranen.
Wacht, zei de Gek

Herman Divendal – 30 april 2006